Met een partijtje schaak is het ijs gebroken. „Ik weet niet wat ik moet doen. Hij heeft op een club gezeten”, verzucht Bart (13). Andere kinderen komen kijken. Amse en Sjoerd (14) spelen een computerspel. Anne (14) krijgt rijles van een paardenjuf. Op het grootste paard. „Hoog hè?” vraagt vrijwilligster Gerrie van Wingerden aan de toekijkende Irene (11).
Eens in de vier weken logeert deze groep van acht kinderen met een stoornis in het autistisch spectrum een weekend op de boerderij van Willem en Herma Kuijsten. Daardoor kunnen de ouders en de eventuele broers en zussen van het logeerkind even tot rust komen. „En de kinderen zelf hebben een veilige omgeving waarin ze lekker zichzelf kunnen zijn”, zegt Herma Kuijsten.
Irene vindt het leuk dat er een nieuwe bezoeker is. Dolenthousiast toont ze het hele boek van ”Pluk van de Petteflet”. Daarna wil ze alle slaapkamers van de groep laten zien. Herma remt haar voorzichtig af. „Ze zijn allemaal hetzelfde.”
Vierenhalf jaar geleden begonnen de Kuijstens, die zelf vier kinderen hebben, met de logeer- en zorgboerderij. Herma: „Mijn man en ik hebben altijd iets met probleemkinderen gehad. Zo waren we pleeggezin voor de Stichting Gereformeerd Jeugdwelzijn. We hadden zelfs adoptieplannen, maar dat werd een beetje lastig toen bleek dat onze jongste zoon een autistische stoornis heeft.”
Zo werd de richting van hun leven geleid in de richting van kinderen met autisme. Het echtpaar pakte het ambitieuze plan op voor de aankoop van een boerderij. Het lukte. Zo ontstond de eerste zorgboerderij specifiek voor kinderen met autisme. „Het is fijn als kinderen een weekend lang een eigen plek hebben. Het contact met buurtkinderen is al zo vaak misgelopen. Juist omdat ze dat contact niet makkelijk kunnen leggen. Ook ouders voelen zich hier begrepen. Omdat we zelf dezelfde problemen hebben meegemaakt, kunnen zij daar makkelijker over praten.”
Scherpe messen
Het is tijd om de „vette dingen” te doen. Alle kinderen worden binnengeroepen. Pompoenen en scherpe messen komen op tafel; vrijwilligster Nicolet Smit doet een Elly en Rikkert-achtig muziekje aan. Gerrie, Herman en Nicolet springen bij om de kop van de pompoenen af te snijden. De kinderen scheppen de vruchten leeg. Met een viltstift tekenen ze een gezicht op de pompoen. „Vanavond doen we er een kaarsje in, een zakje chips erbij… Gezellig”, belooft Herma.
Het normale patroon is dat de kinderen op vrijdagavond na het eten aankomen en aan de tafel met chips en drinken bijpraten over de achterliggende vier weken. Deze zaterdagmorgen zijn ze met z’n allen naar het bos geweest. Tussendoor is er tijd om te skelteren, met de dieren om te gaan of te gamen. Op zaterdagavond mogen de kinderen na het badderen een geselecteerde film bekijken, bijvoorbeeld van Pietje Bell, Pluk van de Petteflet of Finding Nemo. Herma: „Sommigen maakten er thuis een drama van om in bad te gaan of te douchen. Soms doen ze dat nog steeds, maar hier lukt het.”
Zondagmorgen gaan ze naar de gereformeerde kerk vrijgemaakt in Barneveld. „Ook kinderen die niet gewend zijn naar de kerk te gaan, gaan mee”, vertelt Nicolet. „We hebben de achterste bank gereserveerd. Dat is handig, omdat sommigen toch wat rumoerig zijn.”
De begeleiders houden een dagboek bij hoe het dit weekend met de kinderen gaat. Ook leggen ze de activiteiten op een digitale camera vast. „Als de ouders hun kinderen zondagavond ophalen, laat Willem even zien wat we zoal hebben gedaan”, vertelt Herma. „Dan vertellen we ook hoe het ging.”
Irene houdt heel erg van de boerderijdieren. Ze toont de konijnen en kippen, en van Nicolet mag ze de eieren rapen. De beesten zijn nieuwsgierig en springen op hun hokken. „Weg kipjes, weg”, probeert Irene. Het mag niet baten. Maar het lieve konijn heeft ze geaaid. „Sommige kinderen zijn hier hun angst voor dieren kwijtgeraakt. Monica zit nu los op het paard, niet?” vraagt Herma. Het meisje glimlacht.
Niet te veel prikkels
Het is voor Willem en Herma Kuijsten een bewuste keus geweest om de logeerweekenden alleen in te richten voor kinderen met autisme. „ADHD en autisme kunnen behoorlijk botsen. Kinderen met autisme moeten niet te veel prikkels krijgen, terwijl kinderen met ADHD meestal behoorlijk druk zijn. Het is beter hen niet samen in één groep te hebben. Wij hebben voor autisme gekozen”, vertelt Herma.
Contact met andere christelijke logeerboerderijen, zoals Lechajim in De Wijk (autisme, ADHD, MCDD) en Huize Shelomi in Nieuw Buinen (jongvolwassenen met autisme), is er niet. „Daar hebben zowel zij als wij de tijd niet voor.”
Is het niet moeilijk voor de ouders om hun kinderen een weekend af te staan? „Zeker. Ik neem mijn petje voor hen af”, antwoordt Herma. „Er is vaak een lange strijd aan voorafgegaan om zo ver te komen. Het lijkt erop dat ze zeggen: Ik wil van m’n kind af. Het gaat er echter om dat ouders op een goede manier hun leven vol kunnen houden. Dat doen ze door even afstand te nemen. Ik heb dat zelf ook moeten leren. En natuurlijk willen die ouders niet van hun kind af.”
Animo is er genoeg. „We hebben een wachtlijst van twee, drie jaar.” De ouders betalen het logeerweekend van hun persoonsgebonden budget. De Voorthuizense boerderij speelt door deze bijdragen precies quitte.
„Hé, van wie is dit lege chipszakje?” vraagt Gerrie. „Van mij”, antwoordt Amse. „Gooi ’m dan even in de prullenbak.” Herma relativeert het aanbrengen van structuur in het leven van de kinderen met autisme een beetje. „Natuurlijk, daar hangt de waslijn met pictogrammen over de dagstructuur”, vertelt ze, terwijl ze spontaan van voren en van achteren wordt geknuffeld door Irene en Mischa. „Toch is het belangrijk dat deze kinderen leren improviseren. Daarom maken we ons niet afhankelijk van de structuur.”
Bart heet in werkelijkheid anders. Dit is het achtste deel in een serie over autisme. Volgende week het slot: ervaringsdeskundige Colette de Bruin.
