In zijn gezellig ingerichte woonkamer in een Middelburgse tussenwoning -een harmonium, trouwfoto aan de muur, RD in de leesbak- vertelt Johan Quist het verhaal van hem, zijn stichting én zijn lotgenoten, de "refohomo's".
Een artikel eind 2004 in deze krant over zijn lotgenoot "Jeroen" -getrouwd, homo en kinderen- bracht bij Quist een bewustwordingsproces op gang. Al een paar jaar eerder had hij zijn vrouw, "met wie ik gelukkig ben getrouwd", en zijn kinderen verteld dat hij homofiele gevoelens heeft. "Mijn vrouw reageerde daar heel goed op. Het was natuurlijk heel schokkend, maar ze zei dat ze ondanks alles toch van mij blijft houden. Zij steunt me ook met deze publicatie. Kijk maar, ze heeft de spullen voor de koffie al klaargezet. Het is fantastisch dat mijn gezin helemaal achter me staat."
Na de publicatie van het bewuste artikel zocht Quist contact met "Jeroen". "Ik had het op prijs gesteld als er mogelijkheden voor contact op zijn site zouden komen, zodat lotgenoten via een msn-groep met elkaar konden chatten. Die kant wilde Jeroen niet op. Dat vond ik een gemis."
Stigmatiserende foto's
Onlangs sprak Quist met zijn predikant, de hervormd-gereformeerde ds. E. van den Ham, over zijn geaardheid. "Wat mij bezighoudt, is dat veel homofiele mensen in de gereformeerde gezindte een grote knokpartij met zichzelf aan het voeren zijn. Voor refohetero's is het simpel: homoseksualiteit mag niet. Zij staven dat met foto's van homoparades, die ontzettend stigmatiserend zijn voor onze groep."
Voor de homofielen in de gereformeerde gezindte is de ontdekking van hun geaardheid veel ingewikkelder. Quist: "Ik ben een zondaar, dus ik doe zonde. Als ik vloek of steel, kíés ik ervoor een zonde te doen. Maar als iemand ontdekt dat hij of zij homofiel geaard is, dan is het eerste wat hij of zij denkt: nu ben ik zélf zonde en dus ben ik verdoemd. Die geaardheid komt van binnenuit."
Een gevolg is het gevecht dat veel Bijbelgetrouwe homofielen met zichzelf voeren. "Al hun principes, hun geloof staat op het spel. Ze voelen wel de aantrekkingskracht naar hetzelfde geslacht, maar weten en ervaren tegelijkertijd dat homoseksuele daden zondig zijn."
In dat gevecht staan zij vaak alleen, constateert Quist. "In de reformatorische kerken is te weinig openheid over homofilie. Daarop rust een taboe. Met als gevolg dat veel homofielen de reformatorische kerken uitvliegen of niet meer in God geloven. Of niet de kerk verlaten, maar de uiterlijke schijn ophouden en ondertussen bezig zijn met zondige praktijken, bijvoorbeeld het bezoeken van homo(dating)sites of homoparkeerplaatsen. Anderen worden opgenomen in psychiatrische instellingen of worden op hun 40e al arbeidsongeschikt door hun psychische problemen."
Onterecht taboe
Het ervaren taboe is onterecht, is Quists stellige overtuiging. "Mensen zijn door hun andere geaardheid niet anders voor God. Veel homofielen komen niet voor hun geaardheid uit. Zij hebben mensenvrees. Het is echter belangrijk dat zij vasthouden aan Gods liefde. Het is God Die hen na dit leven zal beoordelen, mensen doen dat niet. Homofielen mogen zich aan Gods liefde optrekken. Zeker als de verleiding aan hen trekt, is het belangrijk te bedenken dat de liefde van God meer rust geeft dan alle lege lust. Daar wordt een mens alleen maar onrustig van."
Volgens Quist is het van levensbelang dat mensen die ontdekken dat ze zich aangetrokken voelen tot personen van hetzelfde geslacht, zo snel mogelijk met anderen hierover praten. Daarom begon hij in 2005 met een msn-groep, waar hij later een forum aan toevoegde. Sinds een halfjaar houdt Quist de site www.refoanders.nl in de lucht. "Mijn site biedt de mogelijkheid om anoniem met lotgenoten uit de reformatorische kerken in contact te komen."
Op de site komen een kleine honderd unieke personen. Het is er mogelijk te chatten of te discussiëren op openbare fora. Ook staan er advertenties op van mensen die contact zoeken met lotgenoten."
Om de reformatorische kerken te bewegen tot meer openheid rond het thema seksualiteit, richtte Quist samen met zijn dochter Elna vorige week vrijdag bij de notaris de gelijknamige stichting RefoAnders op. "Ik ben nog met twee anderen bezig een vierkoppig bestuur te vormen. Ik wil een stichting omdat een vereniging door een meerderheid van leden een kant op kan gaan die ik niet wil. Ik wil onder geen beding homoseksuele relaties goedkeuren. De Bijbel is daar duidelijk over.
Om de aansluiting te vinden bij de reformatorische kerken heb ik een reformatorische stichting opgericht en me niet bij de oorspronkelijk gereformeerd vrijgemaakte homofielenvereniging Contrario of de Vereniging van Christelijke Homo's en Lesbiënnes (CHJC) aangesloten."
RefoAnders heeft de eerste gezamenlijke ontmoeting al achter de rug. "Homofielen in reformatorische kringen zijn vaak heel eenzaam. Door middel van de contactadvertenties kunnen ons soort mensen met elkaar in contact komen."
Bestaat er geen kans dat mensen met een homofiele geaardheid op deze manier een relatie met elkaar aanknopen? "Het is zeker niet mijn bedoeling dat zij via deze advertenties een relatie of date met elkaar zoeken."
Respectvol
Quist verbreedt de betekenis van het woord seksualiteit. "Een kus, een omarming of een vriendschappelijke tik op de schouder heeft ook te maken met seksualiteit - je kunt het ook intimiteit noemen. Dat moet kunnen tussen homofielen, als mensen in problemen daarmee zijn geholpen."
Ook tussen mensen van verschillend geslacht kunnen op dit terrein dingen verkeerd gaan, benadrukt Quist. "Als christenen belijden dat het lichaam een tempel van de Heilige Geest is, zijn bepaalde vormen van seksualiteit tussen man en vrouw, zoals anale gemeenschap, óók uitgesloten."
Ook het woord "relatie" moet volgens de Middelburger breder worden gezien dan wat mensen er gewoonlijk in horen. "Een relatie kan ook vriendschap zijn. Er moet een manier zijn dat mensen van hetzelfde geslacht een waardevolle, eerlijke en respectvolle relatie hebben. Ik heb daarbij het Bijbelse voorbeeld van de vriendschap tussen David en Jonathan op het oog. David beminde Jonathan "als zijn ziel", en de liefde tot hem "was wonderlijker als de liefde der vrouwen." Dat was dus een intieme, emotionele en door God gegeven vriendschap, waarbij ik nadrukkelijk stel dat beiden geen homo waren."
De Middelburger laat zijn internetprofiel bewust achter op "verkeerde sites." Homodatingsites, bijvoorbeeld, of homo-erotische sites? "Jazeker, daar ga ik op staan. Ik presenteer me uiteraard niet op een erotische manier. Maar dit is voor mij een goede manier om RefoAnders te presenteren. Ik krijg 'gesprekken' via msn, met mensen die ondanks hun geaardheid toch in God geloven. Ik kom veel refo's tegen die op deze verkeerde sites zoeken." Hoeveel? "Tientallen."
Volgens Quist komt dat door de huidige, afwijzende houding van de reformatorische kerken ten opzichte van homofielen. "Daardoor is het voor homo's binnen de gereformeerde gezindte onnodig extra moeilijk. RefoAnders wil een handreiking bieden om dit gevolg van de zondeval in een Bijbelser daglicht te stellen.
Wellicht dat we in de toekomst kans zien om binnen de gezindte lezingen te houden over de homofiele geaardheid. Daarin staat een liefdevolle benadering van mensen met deze geaardheid voorop. We moeten onze naaste liefhebben als onszelf. Dát geeft ruimte."
