Wie Israël zegt, zegt Klaagmuur, Graftuin en Geboortekerk. Maar ook buiten Jeruzalem en Bethlehem zijn plaatsen te vinden die vanuit Bijbels en historisch oogpunt een bezoek waard zijn. Nablus bijvoorbeeld. Wie de moeite neemt de barrière van het checkpoint te nemen en deze Palestijnse stad aan te doen, kan drinken uit de Jakobsbron.
Het contrast is groot. Vrijdag klinkt aan het eind van de middag bij de Klaagmuur het vrolijke gezang van orthodox-Joodse studenten die de sabbat verwelkomen. Zwarte jassen en hoeden domineren het straatbeeld. In Nablus is de sabbatsrust een dag later ver te zoeken. Palestijnse handelaren prijzen hun koopwaar aan: kippen (die voor het oog van de koper worden geslacht), groente, fruit, kleding. Uit een minaret klinkt de nodiging een bijeenkomst in een van de moskeeën bij te wonen.
In deze overwegend islamitische stad -ooit Sichem geheten- op de West Bank woont en werkt sinds 1999 de Nederlandse verpleegkundige Martine van Wijk. Voordat haar weekenddienst in het christelijke St. Luke’s Hospital begint, neemt ze, als een volleerd gids, haar Nederlandse gasten mee naar enkele locaties die herinneren aan Bijbelse geschiedenis. Onderweg leest ze uit haar zakbijbeltje passages voor uit Deuteronomium 11 en 27 en Jozua 8.
In de streek rond Nablus moeten de stammen van het volk Israël hebben gestaan toen ze het Beloofde Land binnentrokken. Zes stammen tegenover de berg Gerizim (wat ”zegen” betekent) en zes tegenover de berg Ebal (”vloek”). Van Wijk wijst beide aan, voordat ze de bekende woorden van Mozes citeert: „Ziet, ik stel ulieden heden voor, zegen en vloek.”
Samaritanen
Ook de namen van Abraham -het altaar dat hij bij aankomst in Kanaän bouwde, zou in deze omgeving hebben gestaan- en Jozef zijn met de stad verbonden. „Een halve kilometer verderop bevindt zich Jozefs graf”, zegt Van Wijk. „Daar zouden zijn beenderen na terugkeer uit Paddan-Aram zijn begraven. De Joden zijn in onderhandeling met de Palestijnse Autoriteit. Ze willen het graf graag terug als een plek om te bidden.”
Tijdens een rit door Nablus komen er meer Bijbelse namen boven. Zo zou Jakob de put hebben gegraven die te vinden is in de crypte van de Grieks-orthodoxe kerk even buiten het centrum. Bij dezelfde bron zou Jezus het gesprek met de Samaritaanse vrouw hebben gevoerd. Nog steeds verblijven een paar honderd Samaritanen in de directe omgeving van Nablus. Op de berg Gerizim leiden ze een afgezonderd bestaan, overeenkomstig hun eigen godsdienstige wetten. Ze houden de vijf boeken van Mozes in ere.
Rond de Grieks-orthodoxe kerk -een van de vier christelijke denominaties die Nablus rijk is- ligt een keurig aangelegde tuin. „Men is dichter bij Gods hart in een tuin dan op elke andere plek op aarde”, luidt de tekst op een bordje tussen bomen en planten. „Een Griekse priester die hier nu 25 jaar woont heeft deze tuin aangelegd. Hij is een heuse kunstenaar, die er dankzij fondsen uit Griekenland ook voor heeft gezorgd dat de basiliek boven de vierde-eeuwse crypte werd afgebouwd. Door allerlei omstandigheden was het bouwwerk eerder nooit voltooid. Deze kerk is echt het levenswerk van de priester.”
De kunstzinnige capaciteiten van de geestelijke, die net voor een bezoek naar Griekenland is vertrokken, worden ook binnen zichtbaar. In de loop der jaren schilderde hij diverse iconen. Eén daarvan toont de Heere Jezus in gesprek met de Samaritaanse vrouw. Op de achtergrond zijn twee bergen en een tempel te zien. Op die manier legde de priester een relatie met de vraag die de vrouw stelde over de plaats van gebed.
Crypte
Van Wijk gaat voor naar de crypte waar Jakobs bron te vinden is. De toerist kan hier een stenen kruikje aanschaffen met water uit ”Jacob’s well”. Van tijd tot tijd komen hier ook christenen bijeen om hun kind te laten dopen -door onderdompeling- in de doopvont met water uit Jakobs bron.
Over de vraag of de aartsvader werkelijk op deze plek zijn voeten zette, zal het laatste woord nooit worden gesproken. Dat de bron waaraan zijn naam werd verbonden zuiver water bevat, staat intussen wél vast. Een emmer zakt via een touw langzaam in de put, om gevuld weer naar boven te worden getakeld. Even later gaat op deze sabbat in Sichem een beker helder bronwater van mond tot mond.
Meer informatie: www.infotour.co.il, www.goisrael.nl, www.elal.nl.
