Ira is christen. Ze woont in een typisch Torajahuis op het Indonesische eiland Sulawesi. Ze heeft eten. „Maar een mens heeft meer nodig dan rijst.” Daarom betaalt zij christelijk onderwijs voor neefjes en nichtjes uit de baten van haar eigen bedrijfje, dat ze startte met geld van de RD-actie 2005. „Onderwijs maakt christenen weerbaar in een moslimcultuur.”

Het thema van de RD-najaarsactie 2005/2006 luidt: ”Onderwijs voor Indonesië”. De actie is hard nodig. Maar over enkele weken ga ik toch de fondswerving afsluiten. U zult van de opbrengst kennis kunnen nemen in de krant. Ik wil u alvast wel vertellen dat ik er heel blij mee ben dat veel lezers een gift overmaakten.

Aan onze abonnees

Christenen in Indonesië hebben het niet gemakkelijk. Er zijn nog heel wat Nederlanders die vanuit het verleden een zekere band hebben met Indonesië. Zij zijn waarschijnlijk in staat de nood in dat land enigermate in te schatten. De RD-najaarsactie ging van start. Het thema is: ”Hulp voor christenen in Indonesië - minderheid in de schaduw van de islam”. Gelukkig zijn er mensen die bereid zijn om te helpen. Maar er is veel meer nodig.

De 32e RD-najaarsactie is zaterdag 12 november van start gegaan. De vorige keer brachten de abonnees een prachtig bedrag bij elkaar voor water in Afrika. Geen druppels, maar hele waterstromen. Nu begint het Reformatorisch Dagblad met fondswerving voor mensen in Indonesië. Het thema van de actie 2005/2006 van Draagt Elkanders Lasten (DEL) luidt: ”Hulp voor christenen in Indonesië. Minderheid in de schaduw van de islam”.

Vanuit de lucht ziet hij eruit als een mooi streepje, maar op de grond ontdek je pas hoe vervaarlijk hij hobbelt en helt, de start- en landingsbaan van Nipsan, de zendingspost hoog in het centrale bergland van Papoea. En: de baan houdt aan het eind echt op.

Voetballende jongetjes op straat. Je komt ze overal in de wereld tegen. Zo ook in het boerendorpje Cuntel op Centraal-Java. Niets bijzonders dus, deze foto. En toch is hij dat wel. Want dit enthousiaste clubje bestaat uit christen- én moslimjongens. Verschillend in geloof, één in hun spel.

Er zijn van die woorden die bij het uitspreken een wereld aan gedachten en gevoelens oproepen. ”Opa” is zo’n woord.

Je identificeren met een persoon uit de Bijbel, dat doen we niet zo gauw. En als het gebeurt, vallen vaak dezelfde namen: Thomas, Petrus, Martha of Maria. Wat te denken van Ahasvéros, de Perzische vorst uit de tijd van Esther? Wiens gouden scepter bepaalde of iemands leven wel of niet gespaard bleef?

Als de wrat op de neus van de bovenmeester. Of de rode lap voor een dolgedraaide stier. Zo trekt de hoofddoek constant de aandacht van ons westerlingen.

Het is altijd weer onbegrijpelijk, ja, weerzinwekkend. Dat de wereld doordraait op het moment dat jij bij het open graf staat. Van je man, je vader of je opa.

Het is natuurlijk een loeierd van een cliché, maar waar blijft het: wij Nederlanders beseffen niet half hoe bevoorrecht wij zijn. En hoe rijk gezegend.

Wat kun je je soms lelijk vergissen in een foto. Neem nou deze plaat. Bijna automatisch ga je aan de slag om het zelf aan- en in te vullen.

Laten we het dit keer eens niet over de foto hebben.

Malaria, tbc, ondervoeding, vuil drinkwater, hekserij. Het rijtje is nog lang niet af, maar het bestaan in Bari is met deze woorden al samengevat.

Het kan zomaar gebeuren. Dat een meerderheid een minderheid wordt. Of, nog erger, dat je ontdekt tegenligger te zijn geworden. Of zelfs spookrijder.

Misschien moet je het een keer hebben meegemaakt om de ’magie’ ervan te begrijpen. Eerst een zacht ronkend geluid, dan een klein stipje in de lucht, dat steeds luidruchtiger en groter wordt.

Wat hebben onontgonnen olievelden, bouwkavels, zeldzame koopjes en een vrije parkeerplaats met elkaar gemeen? Dit: het zijn stuk voor stuk felbegeerde zaken waarvoor mensen graag bereid zijn iets harder te lopen of te rijden, in te investeren of… een elleboogje zijwaarts te priemen.

„Of wat mens is er onder u, zo zijn zoon hem zou bidden om brood, die hem een steen zal geven?” Bemoedigende woorden van de Heere Jezus in Matthéüs 7. Als onder boosaardige mensen vaderlijke zorg al iets normaals is, dan is dat zeker zo als het gaat over de zorg van God. Maar miljoenen kinderen op deze wereld ervaren die aardse vanzelfsprekendheid helemaal niet.

Eigenlijk zijn het maar wonderlijke wezens, toeristen.

Vrolijke boel daar in Salatiga. Op het moment dat moslimmeisjes op weg zijn voor het vrijdaggebed, maken christelijke leeftijdgenoten op straat plezier.

Wat zou de christelijke gemeente het meest bedreigen? Verdere ontkerkelijking? Zeker. Onverdraagzaamheid van buiten? Ook. Maar de grootste uitdaging zou wel eens die van het ’eigen cultuurtje’ kunnen zijn.

Zorgzame ouders, een warm nest thuis, zondagsschool, catechesatie, jeugdvereniging, christelijk onderwijs en verantwoorde vrienden.

„Ik geloof in Jezus Christus, Zijn eniggeboren Zoon, onze Heere, Die ontvangen is van de Heilige Geest, geboren uit de maagd Maria.” Ze zullen deze dagen vast nadrukkelijker dan anders worden uitgesproken, deze woorden uit de Twaalf Artikelen.

Zie hem daar nu zitten, gebogen over zijn Bijbel. Wat zou hij lezen? Diezelfde dag zouden we het weten, want evangelist Yonam Kosai zou in Bari de avondsluiting verzorgen.

Soms heeft het buitenland bezoeken iets weg van kennismaken met je eigen land. Opnieuw waarderen wat je daar mist. Ontdekken dat Nederland helemaal niet plat is, maar vol staat met hoogtepunten: kerktorens.

Er zijn er die het een achterbakse list noemen. Maar dat is vanwege het hoge doel natuurlijk onterecht. Via muziek kinderen het Evangelie bijbrengen. De boodschap van zonde en genade langs die weg na aan hun hart leggen.

„Sola grasia.” Met een brede grijns laat Sutarto de woorden uit zijn mond rollen. Ik had hem gevraagd wat nu het verschil is tussen het islamitisch en het christelijk geloof. En ziedaar: zijn antwoord.

Is in Nederland ”kerkverlating” aan de orde van de dag, op West- en Midden-Java was dat het afgelopen jaar ”kerkverbranding”. Tientallen keren jutten radicale moslims onwetende massa’s op om kerkgebouwen af te breken of te verbranden. Maar erger nog zijn de minder zichtbare uitingen van vijandschap. „Wil je weten of een dorp tolerant is, kijk dan of er een begraafplaats voor christenen is.”

Met de blik gefixeerd op haar mobieltje en af en toe de vingers razendsnel bewegend, zat ze daar. Wachtend op haar vliegtuig op de luchthaven van Makassar.

Leer is nodig om stevig in je schoenen te staan, zei ooit een befaamd theoloog. En gelijk had hij. Maar christenen van het Javaanse platteland zullen daar anders over denken.

Wie durft te zeggen dat Nederlanders niet meer religieus zijn, heeft 5 december nog nooit bewust beleefd.

„Zijt niet bezorgd, zeggende: wat zullen wij eten, of wat zullen wij drinken, of waarmede zullen wij ons kleden?” Altijd weer aangrijpend om te lezen, dit bevel van Jezus.

Niet iedere uittocht vereist het afleggen van grote afstanden. Neem nu Ratna. Dochtertje van een arme keuterboer op Centraal Java.

Je zou wensen dat er meer bij wet verboden werd. Vloeken bijvoorbeeld, of allerlei racistisch taalgebruik. Ook op sommige opvattingen zou een fikse boete niet misstaan. Zoals die waarin wordt gesteld dat hulp aan arme landen „een druppel op een gloeiende plaat” is.

Een kind van 13 in zijn eentje naar Amsterdam sturen om er naar school te gaan en te wonen. Een onverantwoord idee en te zot voor woorden. In West-Papoea wonen echter honderden scholieren zonder hun ouders in de stad. Geestelijk is dat voor deze christenjongeren een ramp, want velen raken verstrikt in de lonkende vrijheid van de wereld.

„Waarmee zal de jongeling zijn pad zuiver houden? Als hij dat houdt naar Uw Woord.” De Nederlander Gert Guiljam, uitgezonden door de Zending Gereformeerde Gemeenten, had geen geschikter thema kunnen uitzoeken dan dit negende vers uit Psalm 119 om de avondsluiting in het jongensinternaat in Wamena te vullen. De jeugd in deze stad staat bloot aan tal van zondige verleidingen. Alleen jammer dat jongens buiten het internaat niet meeluisteren. Maar dat gaat veranderen.

Alfabetiseringswerk in de afgelegen dorpen van Papoea is voor de kinderen die daar leven onmisbaar als opstap naar de basisschool. En voor ouders is het een must als zij hun kroost christelijk willen opvoeden. Want zonder (voor)lezen uit de Bijbel zal dat niet gaan.

Maskers af! Is dat vandaag de dag niet dé slogan van ons, moderne mensen? Want echt en puur willen we zijn. En: we winden er geen doekjes om en kruipen voor niemand weg. Gezichtsmaskers, dat is iets met schijfjes komkommer en witgepleisterde dames, maar niet meer dan dat.

Boekpresentaties, persconferenties en verhitte debatten. Het was er deze week állemaal. Want Nederland en Papoea, dat is zelfs na 35 jaar nog vuurwerk.

Wie hangjongeren zegt, denkt aan opgeschoten jongelui op brommers en met radio’s en pils. Niet aan deze kleine kinderen in de rijstvelden van Mamasa op Zuid-Sulawesi.

Hoe gaan we om met moslims? Als er één actuele vraag is, dan deze. Christenen in Indonesië zijn daar al veel langer mee bezig. Als kleine minderheid in het grootste moslimland ter wereld kunnen zíj het zich niet permitteren simpele antwoorden te geven. Alleen al daarom verdienen ze onze aandacht. Maar als broeders en zusters verdienen ze bovendien onze steun. Om hen te helpen in een vijandige omgeving hun angsten te overwinnen en agressie af te zweren. En in plaats daarvan vrijmoedig christen te zijn en te blijven.

Afgaand op hun namen stáán ze als een burcht in de branding: de kerken in Indonesië waarvoor we dit jaar actie voeren. Zo is daar de GTM (Gereja Toraja Mamasa), de kerk van Toraja Mamasa op Sulawesi, de GJPI (Gereja Jemaat Protestan di Indonesia) op Papoea, en de GKJTU op Centraal-Java. Stoere namen waarachter heuse classes, synodes en ander bestuurlijk steigerwerk schuilgaan. En zeg nou zelf: wat is er mooier dan een kerk in een ontwikkelingsland die heeft geleerd op eigen benen te staan?

Verschrikkelijke conflicten beginnen meestal nooit met grote woorden. Zo ook niet in Mambi. Moslims leken er in eerste instantie helemaal niet tegenover christenen te staan, want beiden gingen schuil achter pro’s en contra’s. Zakelijke termen die een veel diepere religieus getinte kloof maskeerden.