Al tijdens zijn leven kreeg Beaufort bekendheid met zijn 12 punts windschaal op zee, maar het duurde tot 1873 voor die internationaal werd aanvaard. Vandaag de dag gebruiken meteorologen de schaal ook aan land, waar ze sinds 1946 windsnelheden meten in plaats van windsterkte.
In het voorjaar van 1774 wordt Francis Beaufort geboren in Navan, een plaats in het Ierse graafschap Meath. Zijn vader Daniel August Beaufort is daar predikant in de Anglicaanse Kerk. Zoals de naam al doet vermoeden, stamt hij af van de hugenoten. Na het bloedbad tijdens de Bartholomeüsnacht vluchtte de familie uit Frankrijk om zich uiteindelijk in Ierland te settelen.
Op 13 jarige leeftijd begint de zeevaartcarrière van Francis als scheepsjongen aan boord van een Brits koopvaardijschip van de East India Company. Al snel ontdekt de knaap hoe belangrijk het is op de grote vaart om inzicht in het weer te hebben. Drie jaar nadat hij zich heeft inscheept, begint hij een meteorologisch journaal bij te houden. Daarin maakt hij korte notities over de windkracht en de weersomstandigheden. Tot aan zijn dood zal hij dit blijven doen.
Beaufort krijgt in 1805 voor het eerst het bevel over een schip, de HMS Woolwich. De reis heeft als doel het gebied rond de Rio de la Plata in Zuid Amerika in kaart te brengen. Hoe belangrijk een betrouwbare voorstelling van de omgeving is, ondervond hij eerder aan den lijve. Op 15 jarige leeftijd leed hij schipbreuk door een ondeugdelijke zeekaart.
Op 13 januari 1806 gebruikt Beaufort in zijn privéjournaal voor het eerst een puntenschaal om de windsterkte aan te geven en noteert hij de weersomstandigheden aan de hand van een eigen codering. Hierin gebruikt hij letters voor de verschillende weertypen, zoals b voor blauwe lucht (blue sky), r voor regen (rain), h voor heiig (hazy), fg voor mistig (foggy) enzovoort.
De eerste jaren brengt hij een aantal kleine wijzigingen aan in de notaties. Zo voegt hij in 1807 categorie 1 en 2 samen tot een totaal van twaalf windsterkten, in plaats van dertien.
Het is opvallend dat de zeeman de windschaal en de weercodes alleen gebruikt in zijn privéjournalen. In de officiële logboeken van de HMS Woolwich en de andere schepen waarover hij het commando voert, is de notatie niet terug te vinden.
Beagle
In 1810 wordt Beaufort bevorderd tot kapitein bij de Britse Royal Navy. Maar zijn zeecarrière eindigt kort daarna; in 1812 raakt hij op een reis langs de kust van Klein Azië ernstig gewond als het tot een treffen komt met een groep Turkse piraten.
Na een periode van herstel benoemt de Britse admiraliteit hem op 55 jarige leeftijd –wanneer de meeste van zijn collega’s met pensioen gaan– tot hoofd van het Hydrografisch bureau. In die functie ziet hij erop toe dat de middelmatige kaartencollectie van de Royal Navy verandert in de beste ter wereld.
In 1831 geeft hij opdracht voor de historische reis van de Beagle. De ontdekkingen die Charles Darwin op deze tocht doet, vormen de basis voor diens boek ”Origin of Species” waarin hij de evolutietheorie uiteenzet. Op deze reis die bijna vijf jaar zou duren, tot oktober 1936, wordt Beauforts windschaal voor het eerst in het officiële logboek gebruikt.
De zeeman mag dan misschien niet de eerste zijn geweest die de windkracht op zee in getallen vatte, het is wel zijn verdienste dat de Royal Navy deze –eindelijk– algemeen invoert. De admiraliteit schrijft op 28 december 1938 in een memorandum aan alle kapiteins en commandanten op de schepen van Hare Majesteit dat ze in het vervolg de windkracht en de weersomstandigheden in de logboeken hebben te vermelden aan de hand van de schema’s van Beaufort.
Op 72 jarige leeftijd zet deze een punt achter zijn carrière bij de Royal Navy. Twee jaar later, op 29 april 1848, wordt hij door Queen Victoria geridderd tot Knight Commander of the Bath en mag hij zich ”Sir” Francis Beaufort noemen.
Hij overlijdt op 17 december 1857 op 83 jarige leeftijd in Hove, Sussex. Zijn tombe is tot op de dag van vandaag te bezoeken op het kerkhof van St. John at Hackney in Londen.
Naam: Sir Francis Beaufort
Geboortedatum: 7 mei 1774
Sterfdatum: 17 december 1857
Nationaliteit: Iers
Religie: anglicaans
Vernoeming: Schaal van Beaufort
