De zon brandt op de kale vlakte van het woestijngebied Bardenas Reales. De uitgestorven vlakte ligt in het zuidelijke puntje van Navarra, Ribera genaamd. Het natuurpark is in 2000 door Unesco uitgeroepen tot biosfeerreservaat. In de zomer kan de temperatuur er oplopen tot zo’n 45 graden.
Op deze middag in september is er niet veel activiteit op de zandgrond, die in het hart een militaire schietbaan herbergt. Soldaten zijn er in de verste verten niet te bekennen. In een ruime zone rondom de schietbaan geldt: ”Verboden toegang voor onbevoegden”. Dit afgesloten gebied is volgens toeristisch gids Javier Adot het domein van vossen, slangen, vogels en -in kleine poelen- kikkers.
Wie per auto even aan de woestijnsfeer wil ruiken, kan een rondweg volgen, die hem in pak-em-beet een uur door een deel van het gebied leidt. Een van de natuurlijke bezienswaardigheden op de route is een groot, door erosie ontstaan zandkasteel. Vanaf de plek met het karakteristieke kunstwerk is het mogelijk een voettocht door een deel van de woestijn te maken. Het gebied telt vier wandelroutes, die op verscheidene plaatsen langs indrukwekkende ravijnen en kliffen voeren.
Mank schaap
Tijdens de wandeling ervaart de woestijnreiziger regelmatig een weldadige stilte. Slechts de geluiden van vogels en insecten zijn hoorbaar, als een passende, rustieke achtergrondmuziek in een stomme film. De drukte van Navarra’s hoofdstad Pamplona, vooral bekend door de jaarlijkse stierenrennen, lijkt oneindig ver weg.
Terug op de rondweg, die ook door mountainbikers wordt gebruikt, klinkt in de verte ineens een steeds luider belgerinkel. Een paar geiten, te midden van een kudde schapen, blijkt hiervoor verantwoordelijk. De herder sjokt met zijn kudde langzaam over de overwegend kale vlakte. Javier steekt de hand op en knoopt een praatje aan.
De herder, leunend op een stevige stok, vertelt dat hij in een iets verderop gelegen berggebied met zijn schapen de zomer heeft doorgebracht. Juist gisteren is hij hier aangekomen om gedurende de winter in de woestijn te bivakkeren, waar het dan behoorlijk koud kan zijn. Her en der staan hutjes waarin hij kan overnachten.
De herder vervolgt zijn tocht. Een mank schaap sukkelt achteraan. Hoe lang zou hij de kudde nog kunnen volgen? „Als hij doodgaat, wordt hij door buizerds opgegeten”, stelt Javier nuchter vast. Voorlopig laten de roofvogels zich niet zien. Het schaap hinkt intussen nog door, in een verwoede poging bij de kudde te blijven.
Paddenstoelen
De woestijnvlakte vormt een groot contrast met de Spaanse Pyreneeën, die de noordpunt van Navarra domineren. Niet zonder trots bestempelt het ministerie van Toerisme het daar gelegen Selva de Irati als het op één na grootste bosgebied van Europa. In folders wordt zelfs van een „paradijs” gesproken. Alleen het Zwarte Woud in Duitsland heeft een omvang die groter is dan 17.000 hectare bossen in Navarra.
Op deze vroege najaarsdag is de streek vol beuken, berken en sparren bijna net zo uitgestorven als de Bardenas Reales een dag eerder. In de omgeving van een aangelegd stuwmeer plukken twee mannen paddenstoelen. Verder is er geen mens te bekennen. Ook de dieren houden zich grotendeels schuil. Wie hier op het juiste moment is, kan behalve vogels wilde varkens en wilde katten ontmoeten.
Wie roofvogels wil zien, moet afzakken richting de middenzone van Navarra, die een heel eigen gezicht heeft. De uitkijkpunten Foz de Arbayun en Foz de Lumbier bieden een fraai zicht op de omliggende bergen, waarboven de gevleugelde dieren zich in grote aantallen laten zien. Sierlijk zweven ze in de brandende zon boven enorme kloven.
Dit gebied herbergt onder meer enkele honderden valken en gieren. Ze leven van dode dieren -otters, vossen, zwijnen-, maar krijgen ook bijvoeding op een plaats die wel een „restaurant voor gieren” wordt genoemd.
Ook in deze streek kan de wandelaar prima uit de voeten, dankzij looproutes van uiteenlopende lengtes. Wie hier rondstruint, voelt zich vanzelf klein, te midden van onwankelbare bergen. De schaduw van de bomen is op sommige plaatsen verkwikkend, een flesje water onderweg onmisbaar. En telkens gaat de blik omhoog, om weer een koppel gieren te volgen die zwevend boven steile berghellingen op zoek zijn naar een prooi.
Meer informatie: www.turismo.navarra.es.
