„De grootste winst van de Europese integratie is ongetwijfeld dat militair geweld tussen de EU-lidstaten in feite is uitgesloten”, schreef het wetenschappelijk bureau van de SGP enkele jaren geleden in de nota ”Boodschap aan Europa”. De oorspronkelijk eurosceptische partij meent dat „niet kon worden voorbijgezien aan de positieve betekenis van de Europese integratie voor de vrede op het continent.” De ChristenUnie erkent eveneens dat „de toenemende samenwerking tussen de lidstaten van de EU heeft geleid tot vrede.”
Hun kiezers denken daar heel anders over. Slechts 16,3 procent van hen is het (zeer) eens met de stelling dat Europa voor een nieuwe wereldoorlog gespaard is gebleven dankzij de EU, blijkt uit een onderzoek door Intomart GfK in opdracht van deze krant. ChristenUniekiezers zijn iets positiever (19,9 procent) dan SGP-kiezers (12,6 procent). Het merendeel van de 256 ondervraagde CU’ers en 246 SGP’ers (40,5 procent) is het (zeer) oneens met de stelling dat de EU voor vrede heeft gezorgd.
Uitgesplitst naar leeftijd valt op dat mensen die de Tweede Wereldoorlog (deels) hebben meegemaakt, veel positiever denken over de betekenis van de EU voor de vrede in Europa dan jongeren. Bijna 40 procent van de 65-plussers is het eens met de stelling dat Europa dankzij de EU een nieuwe oorlog bespaard is gebleven, tegen minder dan een vijfde van de mensen tot 64 jaar. Kanttekening bij de lage score is dat veel respondenten wellicht niet de EU verantwoordelijk houden voor de vrede, maar die toeschrijven aan Gods voorzienigheid.
Rooms
SGP-partijleider ds. P. Zandt waarschuwde in 1956 vlak voor de officiële start van de Europese samenwerking dat „de laatste resten van het werk van onze Gereformeerde voorouders zullen worden opgeruimd. Geen wonder dan ook, dat de eenwording van West-Europa rooms en rood zo ter harte gaat, want deze zijn beide dit werk der Reformatie gram.” In haar beginselprogramma houdt de SGP nog altijd staande dat de partij Europese eenwording onder een bovennationale regering afwijst, „temeer omdat daardoor de invloed van het rooms-katholicisme sterk wordt bevorderd.”
Uit het onderzoek van Intomart GfK blijkt dat momenteel slechts 7,3 procent van de SGP-kiezers het eens is met de stelling dat de politieke visie van de Rooms-Katholieke Kerk een van de drijvende krachten achter de Europese integratie was en dat dit nog steeds het geval is. Iets meer SGP’ers (15,4 procent) zijn het wel met de stelling eens, maar menen dat er momenteel geen sprake meer is van enige rooms-katholieke invloed. Ruim de helft van hen heeft geen mening over de stelling of weet het niet.
De SGP wijst Europese eenwording volgens haar beginselprogramma ook af omdat „het werk van de Reformatie dan al meer wordt afgebroken en het koningschap dreigt te worden gedegradeerd.” Die argumentatie leeft meer bij de SGP-kiezers, blijkt uit het onderzoek. Een derde van hen is het eens met de stelling dat de Europese samenwerking een bedreiging vormt voor de beleving van de nationale identiteit omdat Europa geen enkele relatie heeft met het protestantse karakter van de Nederlandse geschiedenis. Minder dan een tiende ervaart de EU niet als bedreigend omdat nationale symbolen zoals Koninginnedag en het Wilhelmus gewoon blijven bestaan.
Waar de meeste SGP-respondenten (58,9 procent) de EU als bedreigend ervaren voor de beleving van de nationale identiteit, zijn de meeste ChristenUnierespondenten (59,4 procent) het juist oneens met die stelling. Zij vinden voornamelijk dat mensen zich tegelijkertijd Nederlander en Europeaan kunnen voelen.
Euro
Over de euro lopen de meningen soms ver uiteen. Meer mensen (43,7 procent) zijn (zeer) ontevreden met de Europese munt dan (zeer) tevreden (35,7 procent van de respondenten). SGP’ers zijn in meerderheid (zeer) ontevreden met de euro; ChristenUniekiezers daarentegen zijn positiever over de betaaleenheid: 42,6 procent is er (zeer) tevreden mee. Tussen jongeren en ouderen zijn de verschillen het grootst: bijna twee derde van de jongeren tot 25 jaar kan goed uit de voeten met de euro, tegen minder dan een vijfde van de 65-plussers. Ongeveer de helft van de bejaarde respondenten is ronduit ontevreden. De weerstand tegen de euro is het grootst in de leeftijdscategorie 25-34 jaar. Iets meer dan de helft van die respondenten is (zeer) ontevreden met de Europese munt.
Jongeren tot 25 jaar onderscheiden zich ook op een ander punt van ouderen. Van de mensen die hun mening over de EU in de afgelopen jaren hebben bijgesteld, zijn alleen zij positiever gaan denken over de Europese samenwerking. Alle anderen die hun opinie over de EU hebben gewijzigd, zijn er negatiever over gaan denken. De meeste respondenten (44,6 procent) denken overigens nog precies hetzelfde over de EU als enkele jaren geleden.
Softdrugs
Iets minder dan de helft van de ChristenUnie- en de SGP-kiezers verwacht dat de EU een matigende werking heeft op het liberale Nederlandse beleid, bijvoorbeeld ten aanzien van euthanasie en softdrugs. De meningen tussen beide kiezersgroepen lopen uiteen als het gaat over de toetreding van Turkije tot de EU. Een overweldigende meerderheid van de SGP’ers (78 procent) is tegen een EU-lidmaatschap voor Turkije. De meesten van hen (43,1 procent) noemen als voornaamste argument dat Turkije een islamitisch land is. Ruim twee derde van de ChristenUniekiezers is ook tegen toetreding van Turkije tot de EU, maar zij vinden de geografische ligging van Turkije in Azië (29,7 procent) net iets belangrijker dan het islamitische karakter van het land (28,1 procent).
Een meerderheid van de CU-kiezers (54,3 procent) vindt daarnaast dat er een nieuw Europees verdrag moet komen, in plaats van de weggestemde grondwet. Ruim een derde van de SGP’ers is het daar ook mee eens, maar een even grote groep meent dat de EU prima kan functioneren met de huidige spelregels.
