Breng liefdevol waarden en normen bij

Ook binnen de gereformeerde gezindte is sprake van verscheidenheid in opvattingen en levensstijl. Hierdoor verkeren nogal wat ouders in opvoedingsonzekerheid, terwijl kinderen worden geconfronteerd met een diversiteit aan normen en gedragsregels. Wat is het dan nodig dat ouders en andere opvoeders hen in liefde én door woord en daad de weg wijzen!

Hierbij is het fundamenteel dat ouders een eigen mening hebben. Ze dienen zichzelf de volgende vragen te stellen: Hoe is onze houding ten opzichte van omstreden kwesties? Welke regels hanteren we hierin? Zijn onze waarden en normen geënt op Gods Woord of alleen op traditie? Is er bij ons sprake van een levende godsdienst of is ons leven enkel vormendienst?

De persoonlijke overtuiging van de opvoeder is van groot belang bij de overdracht van waarden en normen. Vermaningen zeggen kinderen niets wanneer ze er in het eigen milieu geen aansluiting voor vinden. Onze kinderen moeten aan hun opvoeders merken dat zij zich veilig en blij weten in hun wandel met de Heere, Die zij liefhebben en eren.

Dit komt het beste tot uiting in een sfeer waarin het kind van jongs af aan nooit anders heeft beleefd dan dat God er is. En dat Hij de Belangrijkste is in het denken en doen van de ouders en opvoeders, dat zij Hem vol eerbied willen dienen.

Ernstige ongelukken
Ouders dienen in trouwe gehoorzaamheid aan Gods Woord de opvoeding ter hand te nemen. Er zijn veel ernstige ongelukken in de opvoeding gebeurd omdat ouders meenden allerlei Bijbelteksten voor hun persoonlijke opvattingen te hebben. Daarmee dachten ze hun kinderen te bewijzen dat bepaalde dingen zondig zijn.

Het is duidelijk dat ouders niet klakkeloos allerlei zaken hoeven te accepteren. Anderzijds dienen ze zich inhoudelijk daarop te bezinnen. Dit geldt voor mediagebruik, vrijetijdsbesteding, kledingkeuze, omgang met vrienden en ga zo maar door. Zij moeten zaken die haaks staan op de Tien Geboden duidelijk afwijzen. Wel dienen ze te proberen soepel en voorzichtig te zijn in onderwerpen die vooral cultureel van aard zijn.

Voor de opvoeding van de kinderen en het hanteren van een levensstijl zijn de ouders verantwoordelijk, niet de grootouders. Wel is een wederzijds liefdevolle omgang tussen grootouders, kinderen en kleinkinderen van onschatbare waarde. Wanneer er verschil van mening bestaat, is het goed dat uit te spreken. Behandel elkaar met respect. Het liefdesgebod speelt hierbij een grote rol. Oma zal dan haar kleindochter belangrijker vinden dan de kleding die zij aanheeft, terwijl de kleindochter in haar kleding rekening zal houden met oma.

De opvoedstijl is hierbij van groot belang. Ouders dienen begrip te tonen voor hun kind. Zij gooien hun gezag te grabbel wanneer dat harteloos is, koud en kil, met de vuist op tafel. Een kind verzet zich dan vaak tegen regels.

Ouders dienen liefdevol te zijn en uit te leggen waarom zij waarden en normen, vastgelegd in bepaalde regels, belangrijk vinden. Zij dienen respect te hebben voor hun kind, het serieus te nemen. Diens argumenten dienen zij niet direct van tafel te vegen. Het is juist goed wanneer ouders hun kind de gelegenheid tot discussie bieden. Zo kan het kind zelf tot een verantwoorde keuze komen.

Tradities
Een kind moet van zijn ouders leren door culturele verschillen en uiterlijke dingen heen de kern van het christelijk geloof te ontdekken. Overigens zonder de waarde van meegekregen tradities te miskennen. Tradities hebben een belangrijke sociale functie. Zij waarborgen stabiliteit en continuïteit. Het is onterecht tradities te verbinden met conservatisme en ouderwetsheid.

Wanneer ouders vroeger dingen hebben gedaan waarvan zij nu vinden dat die niet goed waren, dan moeten zij dat niet verdoezelen. Zij dienen hierover met hun kind in gesprek te gaan en uit te leggen waarom zij er nu zo over denken.

Oprechtheid maakt daarbij indruk op het kind. Is het niet vaak zo dat zij de liefde tot Gods geboden krijgen door Zijn liefde te ervaren in liefdevolle ouders? Wanneer de vreze des Heeren in het leven aanwezig mag zijn, doet dat ons wijken van het kwade. Een christen kan het op een zondige plek niet uithouden, heeft geen vrede met God. Het is dan ook van het allergrootste belang dat de kinderen, én de ouders, een levende relatie met de Heere hebben. Daarop moet het accent liggen.

Kinderen dienen in het gezin te leren verantwoordelijk te zijn voor hun gedrag. Wanneer zij over grenzen gaan, dienen ze ook te weten wat daarvan de consequentie is. Het moet voor kinderen duidelijk zijn dat de ouders bepalen hoe het er in het gezin aan toegaat.

Een goede relatie met het kind is een onmisbare voorwaarde voor een goede overdracht van waarden en normen. Investeer daarin! Kinderen zullen hierdoor ervaren wat oprechte liefde is. In gezinnen waar hiervan sprake is, wordt rekening met elkaar gehouden, is respect voor elkaar. Gezinsleden kunnen dan op elkaar terugvallen. Ze houden elkaar vast, ook als een gezinslid in de fout is gegaan.

Die fout mag niet worden goedgepraat. Een eventuele strafmaatregel is op zijn plaats, als maar niet het element van de genade daarin ontbreekt. In veel gevallen, ook in de Bijbel, blijkt dat vergeving het beste tuchtmiddel is. Vergeving wekt een onuitroeibare liefde op.

Drs. Keus is oud-docente pedagogiek aan hogeschool Driestar educatief, echtgenote en moeder van drie volwassen kinderen.

Tips:
- Trek als ouders één lijn.

- Praktiseer wat u uw kind voorhoudt.

- Zorg voor een balans tussen leer en leven.

- Hanteer een liefdevolle opvoedingsstijl bij het stellen van regels.

- Laat het ervaren van genade in de opvoeding niet ontbreken.

- Scherm kinderen niet af van de omgeving, maar leer ze er verantwoord mee omgaan.

- Stimuleer een liefdevolle omgang van grootouders met kleinkind.

- Maak in het gesprek met uw kind gebruik van argumenten.

- Pas op voor krampachtigheid.

- Leer uw kind de opvatting van anderen te respecteren.