22-05-2008 13:52
| Gisette van Dalen-Heemskerk
Het duurt even voordat boer Wout zijn jonge personeel om zich heen heeft verzameld. Skelters, steppen, een pony; op een boerderij valt ook zonder diploma boerenhulp veel te beleven. Uit een grote emmer vist de boer een aantal bakjes. Die mogen de kinderen vullen met meel. „Nu nog een beetje mayonaise op de patat”, grapt de Staphorster. Hij strooit een handje graan over het meel. Ongelovig kijken de kinderen hem aan. „Dit voer lusten de kippen net zo graag als jullie patat met mayonaise.”
De kippen weten al precies wat hun te wachten staat. Als een soort erehaag staan ze bij het hek de kersverse boerenhulpen op te wachten. Boer Wout duwt af en toe een wat al te happig schaap naar achteren. „Dit is niet voor jou bestemd.” Na het voeren mogen de kinderen eieren rapen in het nachthok. „Zit er geen kuiken in?” vraagt een jongetje zichtbaar bezorgd.
Hapje mouw
Na het kleinvee krijgen de grote dieren een beurt. „Wat eet een koe in de winter?” „Stro”, denken de kinderen. Het blijkt kuilgras te zijn. Boer Wout legt uit dat kuilgras in de zomer maar twee dagen op het land heeft gelegen. Daardoor zit er nog veel voeding voor de dieren in. Veel meer dan in hooi, dat wel vijf dagen in de brandende zon lag te drogen.
Achterin een van de stallen staan kalfjes. En ook hier zijn de boerenhulpen, aan het geloei te horen, erg welkom. Met behulp van een bakje strooien ze biks vlak voor de beesten neer. Hoewel de dieren achter een hek zitten, vinden sommige kleuters het wat griezelig. De kalfjes hebben daar beduidend minder last van. Een van hen geeft een lik over de krullen van een meisje, een ander probeert een hapje mouw. Boer Wout houdt toezicht. Want -zo leert hij zijn knechten- de kalfjes mogen niet te veel. Dan worden ze te dik. De pinken die in het hok naast de kalfjes staan, zien het lekkere hapje aan hun neus voorbijgaan. „Het is echt alleen voor de kalfjes.”
Uitzonderingen bevestigen echter de regel. De boerenhulpen mogen een stal verderop ook de eenjarige stier Thunderbird wat van de droge korrels veevoer geven.
Geen klontjes
Achterin de stal kunnen de kinderen hun hart ophalen. Daar zijn de jongste dieren van de hele boerderij te vinden. Boer Wout pakt een grote grijze emmer. Hij vult hem met water. Dan komt er een zak poedermelk aan te pas. Met een reuzegarde moeten de kinderen roeren. „Dit is voor de kalfjes die een paar dagen oud zijn. Zijn ze jonger dan vier dagen, dan krijgen ze alleen nog maar biest. Dat is de eerste melk die een koe na de geboorte van een kalf geeft.”
De kleine knuisten klemmen de garde onhandig vast. „Roeren!” roept boer Wout. „Er mogen geen klontjes in zitten. Anders krijgen de kalfjes diarree.” Geroutineerd haalt hij even later de garde door het witte vocht. „Goed gedaan.”
Een van de meisjes mag een emmer melk aan een kalfje van een paar weken oud voeren. „Help! Hij duwt heel hard”, roept ze lachend. In een mum van tijd is de 3,5 liter verdwenen en is de bodem van de emmer in zicht. Dat zijn nog eens records.
Tijd voor een volgend onderdeel. Trekkerrijden. Een van de kinderen mag op de bestuurdersplaats van de trekker zitten. Boer Wout houdt het gaspedaal onder zijn beheer. De rest van het gezelschap neemt plaats op strobalen in de kar. Getuter. De boer geeft gas en daar gaat het hele spulletje een rondje door de wei. Even een pomp verplaatsen. En dan mag de volgende boerenhulp achter het stuur plaatsnemen. De triomf straalt van de gezichten.
Het is bijna tijd om te melken. De boer gaat snel een hapje eten. De kinderen verdwijnen naar de skelterbaan.
Achttien pakken
Als de pomp van de melkmachine aanslaat, is het tijd voor het laatste onderdeel van het programma.
Boer Wout kan acht koeien tegelijk melken. Aan elke kant van de melkruimte vier. Een voor een mogen de kinderen aan een koord trekken. Daardoor glijdt de deur naar de stal open. Gewoontegetrouw lopen de dieren naar binnen. Boer Wout laat de kinderen eerst even voelen hoe hard de melkmachine zuigt aan de spenen van de koe. Ook mogen de stoersten van de groep bij een makke koe zelf proberen melk uit de uier te krijgen. Dat valt nog niet mee.
De melkmachine weet er beter raad mee. Schuimend spuit het witte vocht in de tank. „Kijk eens, deze koe heeft vanavond achttien pakken melk gegeven”, wijst boer Wout.
Het hekje dat de koeien in de melkruimte houdt, mag omhoog. Een voor een schommelen Juliana, Máxima en hun vriendinnen weer naar stal. „Bedankt voor de melk, dames!” roept boer Wout zijn zwartbonte vee na. Melk drinken zal voor de kinderen nooit meer hetzelfde zijn.
Meer informatie: www.bedandbreakfast-ebenhaezer.nl, 038-3866535.
Slapen in de hooiberg
Net als veel andere agrariërs zochten ook Wout en Tineke van Dalfsen verbreding van hun bedrijf. Behalve voor het vieren van een kinderfeestje biedt hun boerderij inmiddels ruimte aan vergadertijgers en recreanten. In de weilanden rond de boerderij lopen 55 koeien. „Zonder onze nevenactiviteiten zouden dat er minstens 80 moeten zijn”, stelt Tineke van Dalfsen nuchter. „Daarom zijn we tien jaar geleden met gastenverblijven gestart.”
Op het erf staan een hooiberg -voor maximaal acht personen- en een huisje waarin maximaal vier gasten kunnen verblijven.
De boerderij -die zo’n 7,5 kilometer ten noorden van Staphorst ligt- staat midden tussen de weilanden. In de verte steken de scheepswerven van Zwartsluis grijs af tegen de horizon. „Het is hier inderdaad heel rustig. Omdat het niet direct de eerste vakantieplek is waar je aan denkt, onderscheiden wij ons door een diploma boerenhulp aan te bieden. Het programma is in eerste instantie gericht op kinderen, maar ook volwassenen vinden het heel leuk om met Wout mee te lopen. We werken verder wel eens samen met de stichting Adullam en andere instellingen voor mensen met een beperking.”
Van recente datum is de Koetuur, een vergaderlocatie boven de stal. Deelnemers aan brainstormsessies, workshops en vergaderingen kunnen extra inspiratie ontlenen aan het gestommel en geloei van het zwartbonte vee onder heen.
Punteren in Giethoorn
Diploma boerenhulp op zak? In de omgeving van boerderij Eben-Haëzer valt ook genoeg te ontdekken.
Giethoorn.
De plaatsnaam behoeft nauwelijks toelichting. Giethoorn staat garant voor waterplezier. Boom in een punter de blaren in de handen of ontdek de Weerribben en de Wieden vanuit een elektrosloep (www.oldmarker.nl). Op www.giethoorn.startpagina.nl is een deel van de adressen te vinden waar toeristen terechtkunnen.
Museumboerderij
Waarom zijn de luiken van boerderijen in Staphorst groen met wit en is de onderste rand van de stenen helblauw? In de museumboerderij is het antwoord op deze en nog veel meer vragen te vinden. Entree: 2,50 euro, kinderen (6 tot 12 jaar) 1,50 euro. Gemeenteweg 67, Staphorst, www.museumboerderijstaphorst.nl.
Taman Indonesia
Ooit gehoord van gelatiks, Balispreeuwen, djalaks, muntjaks? Taman Indonesia herbergt een bonte verzameling van ruim vijftig verschillende soorten vogels. Ook kleine Aziatische zoogdieren zijn er te zien. Zeker doen: Een tochtje in een echte Indonesische driewieler (bajaj). Entree: 5 euro, kinderen (4 tot 11 jaar) 4 euro. Kallenkote 53, Kallenkote, www.taman-indonesia.nl.
Drukkerijmuseum
Leuk voor een regenachtige middag: Drukkerijmuseum Meppel. Van spijkerschrift naar de ’snelle’ machines in 1950, veel van wat door de eeuwen heen belangrijk voor de drukkunst is geweest, valt te bewonderen. Voor kinderen is er een speurtocht. Entree: 3,50 euro, kinderen (0 tot 11 jaar) 2 euro. Kleine Oever 11, Meppel, www.drukkerijmuseum-meppel.nl.
Vlinderparadijs Papiliorama
Een van de grootste tropische vlindertuinen van Europa is in Havelte te vinden. In de ruim 900 vierkante meter grote kas vliegen honderden vlinders rond. Entree 5 euro, kinderen (3 tot 12 jaar) 3,50 euro. Van Helomaweg 14, Havelte. www.vlinderparadijs.nl.
