Kamer waardeert excuses aan prinses Margarita
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer vindt het netjes dat het kabinet donderdag excuses heeft aangeboden aan prinses Margarita en haar man Edwin de Roy van Zuydewijn. Het deed dat omdat de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie ten onrechte het paar niet hebben ingelicht over een onderzoek naar het verleden van De Roy van Zuydewijn. Het paar had daar wel om gevraagd.
Het onderzoek werd uitgevoerd in de aanloop naar het huwelijk van prinses Margarita en De Roy van Zuydewijn en is gedaan door de toenmalige Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) en de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging.
Woensdag maakte premier Balkenende voor het eerst gewag van het onderzoek, waarbij onder meer het dossier van De Roy van Zuydewijn bij de sociale dienst in Amsterdam werd gelicht. Donderdagavond liet de premier tijdens een CDA-bijeenkomst in Amstelveen doorschemeren dat het Kabinet der Koningin de BVD heeft verzocht om een onderzoek. De premier wil zo snel mogelijk, waarschijnlijk maandag, de Tweede Kamer inlichten over de kwestie.
Het is „natuurlijk buiten iedere wettelijke orde” als er vanuit het Koninklijk Huis opdracht is gegeven tot het BVD-onderzoek, zei advocaat P. Nicolaï van prinses Margarita en haar man in het NOS-Journaal. Hij wees erop dat het echtpaar heeft gezegd dat de bevoegdheden worden misbruikt en dat er sprake is van machtsmisbruik. „Dit is een facet daarvan”, zei Nicolaï.
Het Kabinet der Koningin kan zelf bij de BVD om een onderzoek vragen. Het tv-programma Netwerk toonde donderdag een verklaring van oud-premier Kok waarin hij aangaf dat hij niet op de hoogte was van een BVD-onderzoek. Ook oud-minister Peper van Binnenlandse Zaken zei van geen onderzoek te weten.
D66-Kamerlid De Graaf zei donderdagavond in Nova dat volgens hem het „misschien wel kan, maar niet mag”. Hij vindt het „onbestaanbaar” dat de premier en de verantwoordelijke ministers niet op de hoogte zijn gesteld van het verzoek vanuit het koninklijk huis.
In de ook namens Balkenende aan het echtpaar geschreven brief benadrukken de ministers Remkes (Binnenlandse Zaken) en Donner (Justitie) donderdag dat de inlichtingendiensten juist gehandeld hebben en binnen de grenzen van de wet. Voor dergelijk onderzoek hoeven de diensten geen toestemming van de ministers te vragen of hen te informeren, aldus Remkes en Donner. De verkregen informatie is volgens hen bovendien „zeer beperkt toegankelijk”.
Omdat de ministers niet op de hoogte waren van het onderzoek, hebben zij daar in de correspondentie met het paar nooit melding van gemaakt. De ministers noemen dat nu „abusievelijk en achteraf bezien ten onrechte”.
Overigens heeft het ministerie wel aan de BVD gevraagd of er onderzoek is gedaan, meldt een woordvoerder, maar is die vraag door afwezigheid van het afdelingshoofd onjuist beantwoord.
Prinses Margarita en haar man zijn volgens hun advocaat niet tevreden met de excuses van het kabinet. Er zijn geen verontschuldigingen gemaakt voor „alles wat hen is aangedaan”, maar voor het „gerommel binnen de ministeries en binnen de ministeriële verantwoordelijkheid”, zei Nicolaï. „Dat moet zeker uitgezocht worden”, voegde hij eraan toe.
Partijen als VVD, LPF, GroenLinks en D66 willen opheldering van premier Balkenende. VVD-leider Zalm wil vooral van het kabinet horen hoe de fout precies is ontstaan en wat gedaan wordt om herhaling te voorkomen. Ook CDA en PvdA willen vooral „lessen” trekken voor de toekomst.
CDA-vice-fractievoorzitter Verhagen en PvdA-leider Bos willen dat de minister van Binnenlandse Zaken in de toekomst wordt ingelicht over onderzoeken van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), de vroegere BVD. Ook wil Bos dat in vergelijkbare gevallen als bij De Roy van Zuydewijn in de toekomst de betrokkene zelf ook op de hoogte wordt gesteld.
Het meest ontevreden is de SP, die de excuusbrief van het kabinet als „ongeloofwaardig” typeert. SP-Kamerlid Van Bommel gelooft niet dat de toenmalige ministers De Vries (Binnenlandse Zaken), Korthals (Justitie) en premier Kok niet geweten hebben van het BVD-onderzoek naar het verleden van De Roy. Hij wil volgende week een spoeddebat over de kwestie.
Minister Remkes informeerde donderdagochtend alvast de fractievoorzitters van CDA, PvdA en VVD achter gesloten deuren over de kwestie. GroenLinks-fractievoorzitter Halsema is zeer verbolgen dat kleinere fracties daarbuiten bleven.