EO laconiek onder aantijging censuur
APELDOORN - Verscheidene media zien het als nieuws: bij het aankopen van de uitzendrechten van buitenlandse natuurdocumentaires regelt de Evangelische Omroep dat hij verwijzingen naar de evolutietheorie achterwege mag laten. „Als je er even over nadenkt, snap je dat dit normaal is.”
Zijn filmmateriaal is magnifiek; karakteristiek is de manier waarop de Engelse documentairemaker David Attenborough de door hem gemaakte beelden voorziet van achtergronden. „Toen de dinosaurussen 65 miljoen jaar geleden plotseling verdwenen, kregen zoogdieren de gelegenheid nieuwe leefgebieden te koloniseren”, zegt hij in de tiendelige serie ”Het leven van zoogdieren”, uitgezonden door zowel de Britse BBC als de Vlaamse publieke omroep Canvas.
Ook de Evangelische Omroep stelt kijkers in de gelegenheid mee te genieten van het natuurschoon dat Attenborough met zijn camera vastlegt. Maar anders dan Canvas en BBC laat de EO elke verwijzing naar de evolutietheorie systematisch weg.
Zo ziet de EO-kijker niets waar de BBC-kijkers van de documentaire Attenborough de tekst over de 65 miljoen jaar geleden verdwenen dinosaurussen hoort uitspreken. En waar de filmmaker in de Engelstalige versie uitweidt over de evolutie van zoogdieren, zwijgt hij op de EO-tv.
Op evolutie.blog.com somt hoofddocent evolutiebiologie Gerdien de Jong van de Universiteit Utrecht op welke passages de EO in de tiendelige serie heeft weggecensureerd. Maar is censuur geen te zware term? Nee, blogt De Jong: „Dit is geen vrijheid van meningsuiting, maar het beperken van de vrijheid van anderen. Hier immers wordt door de EO aan de niet-EO-Nederlanders voorgeschreven wat zij op het gebied van evolutie niet zullen zien.”
Het ’zwartboek’ dat De Jong samenstelde de afgelopen dagen voor veel media nieuws. Hier beknopt, daar met wat milde spot, en soms bijtend, venijnig. „En wij maar denken dat hinderlijke vormen van fundamentalisme tegenwoordig alleen nog in een andere religie voorkwamen. Maar ach, wat zeur ik eigenlijk; ongelovige hond die ik ben. Ook hiermee heeft Hij ongetwijfeld een bedoeling”, aldus columnist Rob Hoogland in De Telegraaf.
EO-directeur Hagoort reageert laconiek. „Ons omroepbestel zit zo elkaar dat elke partij de uitzendingen verzorgt vanuit haar eigen identiteit. Zo is het volstrekt gebruikelijk bepaalde delen uit een documentaire in goed overleg niet uit te zenden of te wijzigen. Als je er even over nadenkt, snap je dus dat dit normaal is. Mevrouw De Jong had mij ook even kunnen bellen, dan had ik het haar uitgelegd.”
Van de tien delen die de serie telt, heeft volgens Hagoort alleen de tiende als doel de evolutietheorie voor het voetlicht te halen. „Daar zet Attenborough uiteen dat de mens van de aap afstemt, dat deel zenden wij niet uit.” Met de overige delen beoogt Attenborough vooral de kijker te laten delen in zijn fascinatie voor de natuur. „Het weglaten van verwijzingen naar de evolutietheorie doet geen afbreuk aan zijn intentie en is bovendien in goed overleg gebeurd.”
Dat veel media op de kwestie inspelen, zal wel met de zomertijd te maken hebben, denkt Hagoort. „Daarnaast valt mij op dat het geloof in de evolutietheorie opnieuw een sjibbolet van welwillendheid, goed burgerschap en intelligentie te zijn. Alsof er in een democratie geen ruimte voor andere opvattingen zou zijn.” Verwacht hij langdurige ophef? Hagoort: „Volgens mij gaan we er in Nederland nog altijd van uit dat de ene waarde niet over de andere heerst.”
