17-11-2006 08:51
| W. G. Hulsman
De herdenking van het 500e geboortejaar van Juliana van Stolberg loopt ten einde. Vooral in het stadje Stolberg in de Duitse Harz zijn veel activiteiten rond de geboortedag van de moeder des vaderlands georganiseerd. In deze plaats werd in september een monument onthuld dat Juliana op jeugdige leeftijd uitbeeldt. Heel de vorstelijke familie Zu Stolberg was erbij aanwezig.
In Nederland is het herdenkingsjaar erg stil verlopen. De historica Reinildis van Ditzhuyzen heeft een levensschets over Juliana van Stolberg gepubliceerd. Daar is het bij gebleven. Geen expositie, geen herdenking in aanwezigheid van een lid van de koninklijke familie, geen onthulling van een plaquette.
De herinnering aan Juliana van Stolberg blijft gelukkig levend dankzij een mooi standbeeld van haar in Den Haag. Het monument staat aan de Koningin Marialaan, iets ten noordoosten van het Centraal Station. Eigenlijk verdient een vrouw van deze statuur een mooiere plek in de stad.
Het initiatief voor het Haagse standbeeld werd in de jaren twintig van de vorige eeuw genomen. De achttiende verjaardag van prinses Juliana naderde en een nationaal comité wilde ter ere daarvan een gedenkteken oprichten voor haar historische voorgangster Juliana van Stolberg. De kunstenaar A. M. IngenHousz (1881-1953) kreeg de opdracht.
Hij ontwierp een zandstenen monument. Het is het eerste officiële gedenkteken in Nederland dat aansluit bij de modernere, gestileerde vormgeving.
Juliana van Stolberg staat hoog op de sokkel, haar hoofd lichtgebogen, haar handen gespreid, „als omvatte zij de omgeving waarin haar zonen geplaatst zijn. Zij beheerscht de compositie, zooals zij haar omgeving beheerschte”, zo zegt IngenHousz het in zijn toelichting bij de onthulling.
Zonen
Juliana wordt omringd door haar vijf zonen, die zo veel betekend hebben voor de geschiedenis van Nederland. Onder haar rechterhand staat Willem van Oranje. „In reismantel en gelaarsd, als om zijn rusteloos bestaan weer te geven.” Onder Juliana’s linkerhand staat Lodewijk met een staf in zijn hand. Dat symboliseert zijn grootheid op het slagveld. Aan de achterkant van het monument staan Adolf en Hendrik en in het midden Jan de Oude.
Prinses Juliana onthulde het monument op 23 april 1930 zelf; in aanwezigheid van koningin Wilhelmina en koningin-moeder Emma, twee grote bewonderaars van Juliana van Stolberg. Het monument stond toen op het Louise de Colignyplein. In 1954 moest het wijken voor de aanleg van een nieuwe tramlijn en verhuisde het naar de Koningin Marialaan.
