03-03-2006 08:39
| gewijzigd 03-03-2006 08:41
| W. G. Hulsman
Kasteel Stolberg staat er statig en trots. Hoog boven het stadje in het Duitse Harzgebied lijkt het ongenaakbaar. In de middeleeuwen was het al een zeer moeilijk te nemen burcht.
Van dichtbij is het nu een troosteloos gebouw. Afbladderende verf, gescheurde muren, grauw stucwerk en ramen als zwarte gaten. Leeg, koud en met bouwhekken omgeven. Geen vorstelijke familie, want die woont in Brussel.
Gelukkig klinkt binnen het geluid van restauratiewerkzaamheden. Met dank aan de Duitse monumentenzorg, vertelt Hennrich. „Die heeft het belang ervan ingezien dit kasteel aan te pakken. Monumentenzorg had ook voor een ander project kunnen kiezen. Hier in de Harz staan tal van monumenten.”
Jarenlang stond het kasteel leeg. „Dan gaat dit soort oude gebouwen heel snel achteruit”, heeft Hennrich moeten constateren. Ook het gebruik tijdens en na de Tweede Wereldoorlog heeft het eens zo fraaie slot geen goedgedaan.
Tot de Tweede Wereldoorlog bewoonden de vorsten van Stolberg-Stolberg het slot. De familie vluchtte tijdens de oorlog naar het westen. Zij kon niet meer meenemen dan wat op een enkele wagen paste.
Na de oorlog is het kasteel tijdelijk een onderkomen voor leraren, later een vakantieverblijf voor leden van de enige vakbond van het communistische Oost-Duitsland (DDR). Enkele jaren na de val van het communistische regime koopt een particulier met grootse plannen het kasteel. Er komt niks van terecht. Vooral die jaren zijn funest geweest.
Fraaie burcht
Sinds 2003 gaat het echter bergopwaarts. Het dak van het kasteel is geheel vernieuwd en de dakkapellen zijn teruggebracht in de oude stijl. De goten voeren het regenwater weer netjes af. Inmiddels is ook het interieur aangepakt.
Het vele breekwerk binnen heeft niet alleen stof en puin opgeleverd, vertelt Hennrich enthousiast. „We hebben muren gevonden die uit de tijd van Juliana van Stolberg stammen, uit de late middeleeuwen. Dat was een grote belevenis.” Ook het keukengedeelte stamt uit de tijd van voor Juliana’s geboorte in 1506.
Het kasteel -dat al in de 12e eeuw wordt genoemd- zag er in de tijd van Juliana heel anders uit dan nu, licht de bouwkundige toe. „Het was meer een burcht, maar wel een met woonvertrekken en speciale ruimtes voor de vrouwen.”
Het kasteel Stolberg behoorde toen tot een van de fraaiste burchten uit de omgeving. „Er zijn namelijk notities waaruit blijkt dat bij het huwelijk van de ouders van Juliana, graaf Botho III met Anna von Eppstein-Köningstein, het kasteel met een van de duurste kleuren is geschilderd. De graven van Stolberg hadden het goed.”
In 1538 beginnen de broers van Juliana van Stolberg de grote verbouwing van de burcht tot een drievleugelig Renaissancekasteel met pracht en praal. Vanaf 1547 kunnen de graven van Stolberg hun hoge gasten zonder schaamte ontvangen.
Tussen 1690 en 1720 vindt de tweede grote verbouwing plaats. Het is de tijd van de barok. Het kasteel krijgt rijk versierd stucplafonds en fraai aangeklede zalen. Boven de hoofdentree wordt ook het alliantiewapen aangebracht, dat er nog steeds zit.
Het aanzien van de familie stijgt nog meer als in 1893 het bericht komt dat zij in de vorstelijke stand wordt verheven. De familie telt nu echt mee in het Duitse rijk. Foto’s uit het begin van de vorige eeuw laten een fraai slot zien met mooie zalen en een indrukwekkende hofhouding.
Waldeck-Pyrmont
Een schril contrast met de huidige situatie. Echter, wie het stof kan wegdenken, ziet toch nog fraaie dingen. Zo is Claudia Hennrich enthousiast over de slotkapel in een van de torens van het kasteel. „Delen van de kapel zijn nu ingepakt ter bescherming, maar achter de bekisting zit het originele altaar uit 1667 en een Papeniusorgel. Heel mooi.”
De zwerftocht door het kasteel gaat verder. De grote ontvangkamer -hoewel in restauratie- straalt nog de grandeur uit van verleden tijden. Dat geldt ook voor het barokke trappenhuis.
Bijzonder enthousiast is Hennrich over de ontdekking van een schilderij in een van de vertrekken van de vorstelijke familie. Achter een laag verf vond Hennrich een muurschildering van een engel met het wapen van Waldeck-Pyrmont. „Dat schilderij moet rond 1848 zijn aangebracht, want toen trouwde graaf Alfred van Stolberg-Stolberg met prinses Amalia Ida van Waldeck-Pyrmont. Daar is nog een link naar het Nederlandse vorstenhuis.” Koningin Emma moest tante tegen deze Amalia Ida zeggen.
De fraaiste ruimte in het kasteel is de grote eetzaal. Rijk voorzien van stucwerk, twee schouwen, spiegels, een fraaie parketvloer, plafondschilderingen vol symboliek. Een eenzame concertvleugel wacht op betere tijden.
Het zal nog wel even duren voordat het kasteel weer open kan voor het publiek. Rond 2010, verwacht Claudia Hennrich. Dan is het kasteel te bezichtigen, kan de kapel gebruikt worden voor trouwerijen en zijn ruimtes af te huren. „Af en toe mag het publiek nu al naar binnen, maar dat vraagt veel voorbereiding, want het is een bouwplaats. Op open dagen staan er honderden mensen voor de deur. Ook veel Stolbergers. Ze leven erg mee met de restauratiewerkzaamheden. Stolbergers houden van het slot.”
