DEN HAAG - Greet Hofmans staat de komende dagen volop in de schijnwerpers. Dinsdag verschijnt een boek over haar invloed aan het hof. In de jaren 50 zorgde Hofmans voor veel onrust binnen de koninklijke familie en in politiek Den Haag. Een overzicht in tien vragen.plattekst rafelen.
Wie was Greet Hofmans?
Margaretha Hofmans werd in 1894 in Amsterdam geboren. Al op jonge leeftijd verloor zij haar ouders. Zij zocht haar toevlucht tot de theosofie en werd gebedsgenezeres. Na een „roeping” vestigde zij zich in Hattem. Daar won zij het vertrouwen van de adellijke familie Van Heeckeren van Molecaten.
Hoe kwam Greet Hofmans aan het hof terecht?
Prinses Marijke, de jongste dochter van koningin Juliana, had een ernstige oogafwijking. In het ziekenhuis konden artsen niet veel meer voor haar doen. Vrienden adviseerden prins Bernhard de alternatieve geneeskunst te benutten. Dankzij de gebedsgenezeres zou een kleinkind uit de familie Van Heeckeren van Molecaten van tuberculose zijn genezen. Hofmans kreeg daarop een uitnodiging naar het hof te komen.
Hoe groot was haar invloed?
Hofmans won direct het vertrouwen van koningin Juliana. De vorstin trof in haar een gelijkgezinde. Ook zij vond dat als de mensen meer in harmonie zouden leven, er een betere wereld zou ontstaan. Hofmans’ pacifistische ideeën spraken haar erg aan. Ook de mensen rond de koningin kwamen sterk onder haar invloed te staan. De koningin en veel hovelingen bezochten regelmatig de pacifistisch getoonzette conferenties op kasteel Het Oude Loo in Apeldoorn.
Waar ging het mis?
Prins Bernhard merkte dat de komst van Hofmans geen verbetering bracht bij Marijke. Ook een van zijn paarden kon de gebedsgenezeres niet genezen. De prins verzette zich daarna fel tegen Hofmans’ aanwezigheid op Paleis Soestdijk. De prins ontzegde haar de toegang, waarop Juliana een ander onderkomen voor haar regelde. De prins vreesde daarnaast dat de goede contacten met de Verenigde Staten door de invloed van Hofmans onder druk zouden komen te staan. Het huwelijk van het echtpaar dreigde stuk te lopen. Het paleis werd verdeeld in twee kampen: de koningin en haar kliek versus prins Bernhard en zijn (oudste) dochters. De koningin wilde haar man het paleis uitzetten.
Wanneer ging de regering zich met de zaak bemoeien?
De inhoud van de Oude Looconferenties baarde de regering zorgen. Prins Bernhard stapte uiteindelijk naar premier Drees. De premier wilde een echtscheiding voorkomen.
Wanneer hoorde het Nederlandse volk van de crisis aan het hof?
De ernst van het conflict drong aanvankelijk niet door tot de Nederlandse bevolking. De media zwegen erover totdat er in 1956 in het Duitse blad Der Spiegel een artikel over de affaire verscheen. Prins Bernhard bleek -zo gaf hij in 2004 toe- de schrijver van informatie te hebben voorzien.
Wat deed de regering?
De regering benoemde in reactie op de ontstane onrust en op verzoek van het echtpaar een commissie van wijze mannen: oud-premier Beel, oud-premier Gerbrandy en oud-gouverneur-generaal Tjarda van Starkenborg Stachouwer. De mannen brachten op 24 augustus 1956 hun rapport uit.
Hoe luidde het advies?
Dat is nog geheim. Destijds kwamen drie belangrijke conclusies naar buiten: de koningin zou alle contacten met Greet Hofmans verbreken en alle Hofmansaanhangers om haar heen ontslaan, koningin Juliana zou niet meer naar de bijeenkomsten op Het Oude Loo gaan en prinses Beatrix zou in Leiden gaan studeren en niet direct de troon bestijgen zoals was geopperd. Voor het oog sloten de gelederen zich weer.
Waarom is er nu zo veel aandacht voor de affaire?
Dinsdagmiddag presenteert Oranjehuiskenner prof. dr. C. Fasseur het boek ”Juliana & Bernhard. Het verhaal van een huwelijk 1936-1956”. Fasseur onderzocht hoe het huwelijk zich door de jaren heen ontwikkelde en welke invloed Greet Hofmans op het huwelijk had. Als bijlage is in het boek het tot nu toe geheime rapport van de commissie-Beel opgenomen.
Waarom heeft prof. Fasseur het onderwerp opgepakt?
Koningin Beatrix heeft hem dat zelf gevraagd. Zij wil de kwestie voor eens en voor altijd ophelderen. Zij gaf Fasseur toestemming om alle relevante stukken in te zien. Doordat de affaire nu waarheidsgetrouw wordt beschreven, kan prins Willem-Alexander met een schone lei beginnen.
