Cynisch genoeg is het vak vooral ontwikkeld door oorlogen. Het Florence Nightingale Instituut in Zetten toont alle facetten van de verpleging en verzorging in de afgelopen honderd jaar. „Maar we zijn ook een kenniscentrum, we willen wervend bezig zijn en de trots van de huidige beroepsgroep stimuleren.”
Enkele wat oudere dames komen binnen. Een van hen zit in een rolstoel en wordt door haar vriendin geduwd. Bij het zien van de beelden uit het verleden weerklinken kreten van herkenning. Even later zitten ze in het museumcafé voor een kop koffie. Al snel gaat de tas open. De zoveelste schenking voor het Florence Nightingale Instituut (FNI).
Iets verderop gaat het er jolig aan toe. Meer dan vijftig vmbo’ers lopen giechelend door de gangen. Met een bus vol zijn ze aan het begin van het schooljaar van Bemmel naar Zetten afgereisd. Wordt het zorg of toch maar economie?
De twee bezoekersgroepen weerspiegelen een belangrijk deel van de bezoekers. Drs. Nannie Wiegman, directeur van het Florence Nightingale Instituut, voegt er nog een derde categorie aan toe. „De mensen die nu in de zorg werkzaam zijn of dat opnieuw willen doen. Hen willen we graag een hart onder de riem steken, beroepsverdieping aanbieden en een bijdrage leveren aan een zelfbewuste sector.”
Gulle geefsters
Het museale deel in het fraaie witte pand in het Gelderse Zetten kent een afdeling verpleging en een afdeling verzorging. Alle facetten komen er in tijdelijke en wisselende exposities aan bod. Geïnteresseerden kunnen er zien wie de eerste verpleegster was, wanneer ze leefde, hoe hoog haar salaris was en wat voor uniform ze droeg.
De collectie wordt nog steeds uitgebreid. Oud-verpleegkundigen en voormalige gezinsverzorgsters sjouwen zakken vol mee naar Zetten. Soms komen er unieke insignes, foto’s of andere zaken uit het verpleegkundige verleden op tafel. Nannie Wiegman is blij met de gulle geefsters, maar tekent aan dat ze een afstandsverklaring moeten tekenen. „Want onbruikbare en beschimmelde uniformen of roestige speldjes moeten we wel weg kunnen doen.”
Bloedig treffen
Het vak bestaat iets meer dan honderd jaar. Vanaf 1878 was er sprake van een diploma en werden de diaconessen gedeeltelijk door verpleegsters (nu verpleegkundigen) vervangen. Wereldwijd kreeg de verpleging en verzorging een enorme stimulans door het werk van Florence Nightingale, die bekendheid verwierf tijdens een bloedig treffen op de Krim.
In de afdeling verzorging is een speciale hoek voor de kraamzorg ingericht. Een levensgrote pop toont dat de vroegere kraamverzorgster onder haar witte schort een donkerbruine bloes droeg. Mevrouw Wiegman weet wel waarom. „Ze mocht niet lijken op de toenmalige verpleegster, die een frisse kleur blauw was toegemeten. Maar ook was de gedachte dat het sombere bruin de zustertjes minder aantrekkelijk maakte voor de jonge vaders…”
Vergrijzing
Het Florence Nightingale Instituut wil veel meer zijn dan een museum. Voor scholieren op vmbo-, mbo- en hbo-niveau biedt het instituut excursies en educatieve programma’s, afgestemd op het niveau en de interesse van de doelgroep. „We plaatsen de ontwikkelingen in hun context”, aldus de directeur, zelf verpleegkundige en historicus.
Wiegman wil een bijdrage leveren aan het tekort aan verpleegkundigen en verzorgenden, dat de komende jaren als gevolg van onder meer de vergrijzing en toename van mensen met een chronische aandoening verder zal toenemen. Potentiële herintreders, zijinstromers en spijtoptanten zijn daarom welkom om in Zetten kennis te nemen van de laatste ontwikkelingen in het vak.
Om de kennis op peil te houden heeft Wiegman ook een kenniscentrum opgezet. Bij het historisch onderzoek wordt het instituut bijgestaan door een wetenschappelijke raad met enkele hoogleraren met een medische en historische achtergrond.
Hall of fame
Op de eerste etage is voor hen die vragen hebben over de geschiedenis, zelf aan de slag willen met oude archieven en documenten of tips zoeken voor bijvoorbeeld een scriptie, het Frederieke Meyboom Centrum ingericht. Meyboom (1871-1971) was een van de bekendste Nederlandse verpleegsters. Ze heeft ook een plekje gekregen in de ”Hall of fame”, waar de vrouwen en mannen die het vak van verpleegkundige of verzorgende tot een echt beroep hebben gemaakt, worden geëerd.
Om extra inkomsten te verwerven levert het instituut pleegzusteracts (Zusters on Tour), kan er worden vergaderd en gedineerd en is het Witte Huis aangewezen als trouwlocatie. Ook historische lezingen en educatieve trajecten zijn mogelijk.
Elke dinsdag- en donderdagmiddag is het FNI geopend van 13.30 tot 16.30 uur. Groepen kunnen op afspraak ook op andere tijden terecht. De entreeprijs bedraagt voor volwassenen 5 euro (groepen krijgen korting).
Adres: Stationsstraat 27, Zetten. Voor meer informatie: info@fni.nl en fni.nl
Zorghuis van de toekomst
De komende maanden wordt, pal naast het pand waarin het Florence Nightingale Instituut is gehuisvest, een nieuw ’huis’ gebouwd. In dit zorghuis van de toekomst toont de Nederlandse industrie de nieuwste snufjes op het gebied van de thuiszorg.
Welke bedrijven meedoen en wat zij tonen, wil Wiegman nog niet kwijt. Vaststaat dat alle domotica (woonhuisautomatisering) die tot nu toe is ontwikkeld, er een plek moet krijgen. Het huis wordt zo ingericht dat bezoekers er ook actief de verschillende technieken van de toekomst kunnen uitproberen.
Het zorghuis van de toekomst wordt in januari 2009 geopend, tegelijk met een nieuwe tentoonstelling over de thuiszorg in het bestaande pand. Onder de naam ”Zoevende zusters” kunnen bezoekers daar het verleden van de thuiszorg bekijken.
Ontstaan uit Witte Woede
Het idee om de geschiedenis van de verpleging en verzorging een eigen plek te geven ontstond in 1992 in de nasleep van de Witte Woede, de geuzennaam voor de breed gedragen acties die verpleegkundigen en verzorgenden in die tijd voerden.
Het was hét moment om te komen tot een centrum waarin de kennis over het heden en verleden van de verzorging en verpleging kon worden ondergebracht.
Het Nationaal Museum Verpleging en Verzorging, zoals het instituut eerst werd genoemd, kreeg aanvankelijk onderdak in een pand in Angerlo. In 2001 verhuisde het naar het beter bereikbare Zetten. In 2006 veranderde de naam in Florence Nightingale Instituut.
