Het bijzondere van de methode van Sonja Bakker? Er is niets ingewikkelds aan. „Bij mij gaat het om eenvoudige en lekkere recepten waarbij je niet al te veel hoeft na te denken”, erkende ze zelf ooit volmondig. Wie met haar methode aan de slag gaat, hoeft enigszins overdreven gesproken alleen maar blindelings de voorschriften in het boek op te volgen.
„Ik ben in negen weken van 72,6 naar 65,6 kilo gegaan en heb lekker gegeten”, vertelt een sonjabakkeraar. Ze zou eigenlijk nog wel wat meer willen afvallen, maar streeft er voorlopig naar om niet te groeien. „Ik ga elke week even op de weegschaal. Als er weer wat bij is gekomen, ga ik een paar dagen streng doen.” Ze denkt dat ze door de methode van Sonja Bakker anders is gaan eten. „Meer groente, minder aardappels. En snoepen doe ik nu meer gedoseerd. Als ik op zondag een taartje op heb, neem ik de volgende dagen geen koek. En thee en water in plaats van frisdrank is eigenlijk best lekker.”
Het succes van de methode zit ongetwijfeld in de combinatie van een voor veel mensen herkenbaar eetpatroon (bijvoorbeeld een recept voor preiprutje) en veel begrip voor de zwakke momenten die het doorzettingsvermogen van de lijner kunnen ondermijnen. „Mag het van Sonja?” is in gezinnen waar iemand met deze methode kilo’s probeert kwijt te raken al snel een gevleugelde uitdrukking.
Wat natuurlijk ook meespeelt: Sonja Bakker verbloemt niet dat ze zelf jaren tevergeefs heeft geprobeerd om kilo’s kwijt te raken. De knop ging voor haar om toen ze bij de LOI een cursus voor gewichtsconsulente volgde. „Overgewicht is een ultieme uitdaging. Ik heb er jaren tegen geknokt; je kunt die strijd winnen”, steekt ze lezers van haar boek een hart onder de riem.
Het begin was niet erg veelbelovend. De uitgever die ze het manuscript van ”Bereik je ideale gewicht!” voorlegde, zag er niets in. Althans niet op de voorwaarden van Sonja Bakker: fullcolour en met veel foto’s. Ze besloot het boek zelf uit te geven. Toen ging het snel. Het boek werd in eerste instantie verkocht via een Noord-Hollandse supermarktketen, waar ze de winkel uitvlogen.
Vervolgens veroverde de methode van Sonja Bakker in rap tempo de rest van het land, waarbij herdruk op herdruk volgde. Van haar eerste boek zijn al meer dan 670.000 exemplaren verkocht. Inmiddels verscheen er ook een boek met een dieetprogramma voor kinderen en tieners en -na kritiek van voedingskundigen- een boek dat afvallers moet helpen om een lager gewicht te handhaven. Er zijn plannen om de boeken in Duitsland, Amerika en Engeland uit te brengen.
Sonja Bakker heeft het druk, druk, druk. Ze schrijft niet alleen afvalboeken, maar ook columns voor een paar tijdschriften. Bovendien presenteert ze een televisieprogramma voor een commerciële omroep. Voor het beantwoorden van vragen van mensen die haar methode volgen, heeft ze inmiddels zeven werknemers in dienst. Sinds kort heeft ze zelfs iemand om haar werkweek in goede banen te leiden. Sonja Bakker was niet bereikbaar voor commentaar.
„Er is eigenlijk weinig nieuws aan”
„Er is eigenlijk weinig nieuws aan”, zegt dr. G. Schuitemaker, directeur van Ortho Institute, over het afvaldieet van Sonja Bakker. „Ik ben niet enthousiast. Het komt erop neer dat je overal wat minder van mag eten, volgens een systeem dat bijna een keurslijf is. Maar over de principes van gezonde voeding zegt ze helemaal niets. Haar methode voegt niets toe. Mensen vallen er misschien een paar kilo door af. Maar op termijn is het geen methode om vol te houden.”
Kritische noten over het moderne eetpatroon worden er in de boeken van Sonja Bakker niet gekraakt. „Wie de methode van Sonja Bakker volgt, blijft eigenlijk gewoon eten wat de rest van Nederland ook eet. Maar dan wat minder. Met een heldere visie op gezonde voeding heeft het niets te maken”, zegt Schuitemaker, die zelf heel kritisch is over hoe mensen in de westerse wereld eten. De orthomoleculair geneeskunde benadrukt het belang van gezonde voeding voor een goede gezondheid. „Eenvoudig gezegd gaan wij ervan uit dat voedsel bij je genen moet passen. Het menselijk lichaam bestaat al duizenden jaren en is gebonden aan wetmatigheden. Dat er de afgelopen decennia wat voedsel betreft behoorlijk wat is veranderd en dat dit een belangrijke verklaring is voor de sterke toename van overgewicht: daar heeft iemand als Sonja Bakker helemaal geen aandacht voor.”
Van afslankdiëten moet Schuitemaker sowieso weinig hebben. „Als iemand met overgewicht mij zou vragen wat hij moet doen om af te vallen, heb ik eigenlijk maar één aanbeveling. Eet zo veel mogelijk rechtstreeks van de boer, laat voorbewerkte producten afkomstig uit de voedselindustrie indien mogelijk staan en ga bewegen. Generaties lang hebben mensen zo geleefd. Bewegen is voor de gezondheid van essentieel belang. Maar op straat zie je dat het gros van de mensen andere keuzes maakt. Met overgewicht en diabetes als gevolg, om van ernstiger kwalen nog maar te zwijgen.”
Voor de methode van Michel Montignac -zie overzicht diëten- heeft hij overigens wel waardering. „Daar zat veel meer in. Montignac heeft oog voor de kwaliteit van producten en voor het belang van de bloedsuikerspiegel.”
Diëten komen, diëten gaan
Diëten komen, diëten gaan. Het goede nieuws: van de meeste val je af. Het slechte nieuws: wie de verdwenen kilo’s van zijn lijf wil houden, moet zich realiseren dat hij nooit meer op oude voet verder kan leven. Onderzoek wijst uit dat een derde tot de helft van de lijners na een jaar weer op het oude gewicht zit. Wie niet in die valkuil wil trappen, moet flink gaan bewegen én anders blijven eten, adviseert Ineke Volkers van het Voedingscentrum.
Het is lastig om te bepalen hoeveel mensen in de ban raken van een bepaald dieet. Niemand houdt het bij. Voor zover het methodes betreft die in boeken worden beschreven, is de oplage een indicatie. Afvalhypes zoals het broodwissel-, het sapkuur- en het hartstichtingsdieet verspreiden zich als een lopend vuurtje.
Atkinsdieet - Ook bij afvaldiëten is er weinig nieuws onder de zon. De Atkinsmethode was in de jaren zeventig al een hype. „Vier jaar geleden was het opeens weer heel erg hip”, vertelt Ineke Volkers. In Nederland zouden meer dan 150.000 boeken over dit dieet zijn verkocht. De methode komt neer op een eetpatroon met veel vet en eiwit en weinig koolhydraten (suikers, zetmeel). „We verwachtten dat het cholesterolgehalte door deze methode omhoog zou gaan. Maar dat blijkt niet zo te zijn. Mensen die deze methode in de praktijk brachten, zijn een halfjaar lang gevolgd. Het cholesterolgehalte in hun bloed ging niet omhoog. Afvallen heeft overigens in zijn algemeenheid een positief effect op het cholesterolgehalte.” Het op dit moment populaire South Beachdieet is eigenlijk een verbeterde versie van Atkins: het gaat wat geleidelijker en er is meer oog voor het verschil tussen goede en slechte vetten.
Broodwisseldieet - Eenvoudiger dan dit dieet kan bijna niet: de ene dag eet je wat je wilt, de volgende dag alleen brood - zonder boter en beleg. Iemand die dit stramien volgt, verliest volgens onderzoek in zes weken tijd 3 tot 5 kilo lichaamsgewicht. Wie het dieet langer volgt, loopt kans te weinig voedingsstoffen binnen te krijgen. „Het is een grote hype geweest, maar het leeft nu helemaal niet meer”, zegt Ineke Volkers.
Hartstichtingsdieet - Dit dieet, waarbij je veel verzadigd vet binnenkrijgt, heeft niets met de Hartstichting te maken. Volgens de Hartstichting is het ooit als een misplaatste grap begonnen. Het Voedingscentrum noemt dit dieet onvolwaardig en ongezond.
Montignacmethode - De methode van de Fransman Michel Montignac veroorzaakte tien jaar geleden een regelrechte rage. Op het hoogtepunt van de Montignacgolf waren er ook diverse Montignacproducten verkrijgbaar. Een woordvoerster van uitgeverij Strengholt, waar zeventien titels over de Montignacmethode verschenen, meldt dat er nog altijd vraag is naar deze boeken en dat de belangstelling zelfs aantrekt. „Misschien mede door de populariteit van de boeken van Sonja Bakker?” In het topjaar 1997 was ”Ik ben slank want ik eet” niet uit de boekentop 10 weg te slaan. Alleen al in dat jaar werden er meer dan 370.000 exemplaren van dit boek verkocht.
Sapkuurdieet - Deze manier van vermageren kent verschillende varianten. Bij de ene vorm mag je een dag lang alleen vruchtensap drinken, bij andere alleen water of (kruiden)thee. Wie zo’n dieet volgt, krijgt weinig binnen en zal snel gewicht verliezen. „Dit dieet duikt zo nu en dan weer op. Dat komt waarschijnlijk doordat ook kuuroorden hiermee werken.” Het Voedingscentrum denkt dat een paar dagen sapvasten geen kwaad kan. Wie er langer mee doorgaat, loopt het risico dat spierweefsel wordt afgebroken.
Sonja Bakkermethode - Sonja Bakker gaat uit van drie maaltijden per dag plus een aantal caloriearme tussendoortjes. Het dieet sluit aan bij de Schijf van Vijf, maar de hoeveelheid brood en zuivel is lager dan wordt aanbevolen. Het Voedingscentrum is redelijk mild over het dieet. „Er is op zich niet zo veel verkeerds aan. Maar het is jammer dat ze zo veel dure merkproducten vermeldt én dingen beweert die niet bewezen zijn. Bijvoorbeeld dat je 2 liter water per dag moet drinken, ongeacht wat je verder drinkt, dat fruit ontslakkend werkt en dat je van witte wijn cellulitis krijgt. Ik ben bang dat zulke informatie bij mensen die zo’n dieet volgen lang tussen de oren blijven zitten.”
Caloriearme fantasiemuffins
Op haar website omschrijft Sonja Bakker haar recepten als „Sonja-proof: Dat wil zeggen: eenvoudig, snel en caloriearm.”
Ingrediënten:
250 gram zelfrijzend bakmeel
1 mespunt zout
150 gram rozijnen of 150 gram gedroogde appelstukjes
1 ei
3 eetlepels basterdsuiker
5 eetlepels Becel Multi voor koken, (roer)bakken en braden
1 dl halfvolle melk
1 beker geklopte slagroom light of spuitbus slagroom light
Extra nodig:
papieren cakevormpjes of muffinbakblik
Werkwijze:
Verwarm de oven voor op 200 graden Celsius of gasovenstand 4. Meng het bakmeel met het zout en de rozijnen of de appelstukjes. Klop het ei los met basterdsuiker. Meng de Becel en de melk met het ei. Schep het eimengsel door het meel totdat een stevig deeg ontstaat. Schep het deeg in de muffinvormpjes. Bak de muffins in het midden van de oven in circa twintig minuten gaar en bruin. Laat de muffins afkoelen en serveer ze met slagroom light.
Bevat per muffin circa 105 kcal.
Bron: www.sonjabakker.nl.
